• Thời sự - Chính trị
    • Xây dựng Đảng
  • Kinh tế
  • Xã hội
  • Văn hóa - Thể thao - Du lịch
  • Pháp luật & Đời sống
    • An toàn giao thông
  • Đất & Người Kon Tum
  • Tòa soạn & Bạn đọc
    • Nhịp cầu bạn đọc
THƯ TÒA SOẠN    Quảng ngãi công bố tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính tỉnh    [EMAGAZINE] Báo Kon Tum điện tử - Khép lại hành trình để mở ra chặng đường mới    SỨC MẠNH CỦA ĐOÀN KẾT    Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy kiểm tra vận hành thử nghiệm bộ máy chính quyền cấp xã tại thành phố Kon Tum   

Văn hóa - Thể thao - Du lịch

Con rối trong lễ hội dân gian của người Ja Rai

22/08/2017 18:13

​Con rối thể hiện sự khéo léo, tài hoa trong chế tác tượng gỗ dân gian; biểu thị nét hồn nhiên, phóng khoáng trong tâm hồn những người con của rừng của núi, mong ước về cuộc sống nhẹ nhàng,vui tươi, hòa mình vào thiên nhiên.

Ông Rơ Chăm Banh, sinh năm 1966, ở làng Klâu Ngol Dố, xã Ia Chim, cho hay: Từ xa xưa, con rối, mặt nạ, hình nộm… đã gắn liền với lễ hội của người Ja Rai. Riêng con rối thì hầu như lễ hội nào cũng không thể thiếu. Con rối dẫn đầu dàn cồng chiêng, xoang cho không khí ngày hội thêm vui tươi, sống động, thêm “ hoành tráng”. Bây giờ thì ít rồi, nhưng vẫn còn ở những ngày hội lớn, ngày lễ đặc biệt…

Con rối trong lễ hội của các em học sinh xã Ia Chim, TP Kon Tum. Ảnh: T.N

 

Ông A In, một trong số ít nghệ nhân cao niên ở làng Klâu Ngol Dố giải thích cụ thể. Con rối được chế tác từ gỗ, nhờ đôi tay khéo léo của nghệ nhân đẽo tượng gỗ dân gian. Trong những “Plei” (làng) của người Ja Rai, không ít người già, trẻ nhỏ đều biết đánh cồng chiêng, múa xoang, nhưng người đẽo tượng gỗ thì rất ít. Mà không phải ai giỏi đẽo tượng gỗ cũng chịu khó làm con rối, vì làm con rối cần sự kỳ công và sáng tạo hơn.

Có “khung” là tượng gỗ, con rối phổ biến được làm từ những thân gỗ cao chừng 30-40cm, đường kính 15-18cm; bằng những loại gỗ nhẹ như gỗ sữa, gỗ mủ… để vừa dễ dàng trong quá trình đục đẽo, vừa tiện cầm và dễ điều khiển trong quá trình sử dụng. Hình rối có thể là đàn ông, đàn bà, người già, trẻ nhỏ, hình chim, thú… Trong đó, hình người chủ yếu mô phỏng hoạt động trong đời sống hàng ngày của đồng bào, như người mang gùi, cầm rìu, cầm rựa, cầm chiêng, uống rượu cần…

Sau khi đã định hình, tượng rối được mặc trang phục truyền thống và được trang trí, bổ sung thêm một số chi tiết cho hoàn chỉnh. Đáng chú ý, trong khi tượng gỗ dùng làm tượng nhà mồ hay trang trí ở nhà rông được đục đẽo, để thô mộc; thì hình rối thường được điểm tô màu sắc cho “bắt mắt”, như tóc đen, môi đỏ, mắt đen, má hồng…

Cơ bản, hình rối được làm như hình đẽo tượng gỗ bình thường, song nhiều khi, cũng được chế tác một cách công phu hơn bằng những khớp nối tay, chân, cổ kèm theo hệ thống dây nối để có thể linh hoạt điều khiển trong quá trình biểu diễn, tạo thành hình ảnh con rối lung linh, sinh động.

Theo quan niệm của người Ja Rai, hình rối tượng trưng cho hồn người, mang ý nghĩa tâm linh dẫn dắt cuộc vui. Vì vậy, hình rối thường được dùng trong các lễ hội mừng, tạ ơn và hình rối luôn dẫn đầu đoàn cồng chiêng. Những lễ hội có hình rối luôn để lại dấu ấn bởi một không gian sinh động, hình ảnh bắt mắt.

Nghệ nhân A Jưk( trái)- Cha đẻ của những con rối. Ảnh: T.N

 

Hiện nay, hình ảnh con rối trong lễ hội, trong đoàn cồng chiêng - xoang không còn nhiều. Nghệ nhân chế tác con rối được biết đến càng vô cùng hiếm hoi. Theo nghệ nhân Rơ Chăm Banh, những năm qua, ông đã học đẽo tượng gỗ từ nghệ nhân A Jưk ở làng Klâu Ngol Dố, nhưng để có thể làm được con rối, vẫn còn khoảng cách khá xa so với nghệ nhân lão làng này. Không dễ để chế tác con rối có khả năng cử động, bởi điều đó không chỉ thuộc về “bí quyết” nhà nghề, mà còn được quyết định bởi sự khéo léo, tinh tế của người đẽo tượng. Chính vì vậy, những nghệ nhân thế hệ “cây cao bóng cả” giàu nhiệt tâm như ông A Jưk vẫn lặng lẽ cố gắng giữ gìn và “truyền nghề” đẽo tượng gỗ, làm hình rối cho lớp cháu con.

Thanh Như

   

Các tin khác

  • Vẫn đó, nhà sàn
  • Thành phố Kon Tum: Khai thác hiệu quả yếu tố văn hóa để phát triển du lịch
  • Khai mạc Giải vô địch bơi các nhóm tuổi tỉnh năm 2025
  • Những nghệ nhân bền bỉ giữ gìn bản sắc văn hóa
  • Chuyển đổi số để phát triển du lịch hiệu quả
  • Tâm huyết trao truyền tiếng chiêng cho thế hệ trẻ
  • Chùm ảnh: Sôi nổi Hội thao kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam
  • Bế mạc Hội thao kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam
  • Khai mạc Hội thao kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam
  • Khai mạc Hội thao Cụm thi đua các trường chính trị khu vực Nam Trung bộ và Tây Nguyên
Gửi bình luận của bạn
   
Đang xử lý

Tin Mới Nhất

  • THƯ TÒA SOẠN
  • Báo Kon Tum điện tử - Khép lại hành trình để mở ra chặng đường mới
  • THƯ CẢM ƠN
  • Thông báo về việc hợp nhất các ấn phẩm báo in, báo điện tử; chương trình phát thanh, truyền hình của Báo Quảng Ngãi và Trung tâm Truyền thông tỉnh Kon Tum
  • Danh sách Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi sau sáp nhập
  • Vững niềm tin, xây khát vọng
  • Quảng ngãi công bố tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính tỉnh
  • Hợp nhất để đi xa hơn, bền vững hơn

Chùm ảnh

Kon Tum qua ảnh

Kon Tum qua ảnh

Kon Tum qua ảnh

Kon Tum qua ảnh

Kon Tum qua ảnh

Ghi chép - Phóng sự

  • [EMAGAZINE] Báo Kon Tum điện tử - Khép lại hành trình để mở ra chặng đường mới
  • Kon Tum: Sự hào sảng của đất và nét hiền hòa của người
  • Chùm ảnh: Đồi chè ở vùng Đông Trường Sơn
  • Điểm tựa yêu thương

Đất & Người Kon Tum

  • Người truyền lửa cồng chiêng cho thế hệ trẻ ở thôn Kon Hia 1
  • Chiều tối thứ Sáu hằng tuần, sân nhà ông A Bi ở thôn Kon Hia 1 (xã Đăk Rơ Ông, huyện Tu Mơ Rông) lại vang lên tiếng cồng chiêng rộn ràng. Đó là lớp học dành cho các em nhỏ trong thôn do ông A Bi mở và duy trì đều đặn suốt nhiều mùa hè để truyền dạy những nhịp chiêng truyền thống của dân tộc mình. Từ niềm đam mê thuở nhỏ, ông A Bi trở thành người thắp lên tình yêu cồng chiêng cho thế hệ sau, góp phần gìn giữ văn hóa truyền thống dân tộc.
  • Rượu ghè men lá H’nham
  • Gìn giữ kho tàng Sử thi Kon Tum
  • Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam
  • Khuyến nông - Khuyến lâm
Thông tin cần biết
  • Tỉ giá
  • Chứng khoán
  • Giá vàng
  • Kết quả xổ số
  • Thời tiết
  • Lịch cúp điện
  • Lao động việc làm
  • Thời sự - Chính trị
  • Kinh tế
  • Xã hội
  • Văn hóa - Thể thao - Du lịch
  • Pháp luật & Đời sống
  • Đất & Người Kon Tum
  • Tòa soạn & Bạn đọc
Báo Kon Tum điện tử
• Phó tổng Biên tập: Phạm Minh Bảo, Nguyễn Thị Liễu Hạnh
• Tòa soạn: 258A Phan Đình Phùng, thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum
• Điện thoại: 0260 3862531; Email: toasoanbaokontum@gmail.com
• Giấy phép số: 460/GP-BTTTT, do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 06/9/2022
Liên hệ tòa soạn
Thông báo bảng giá quảng cáo mới
Developed by